PNG ve JPG en yaygın iki görsel formatıdır ve neredeyse her program ikisini de açar. Ama ikisi çok farklı amaçlar için tasarlanmıştır. Yanlış seçim ya gereksiz büyük dosyalara ya da bulanık yazılara ve kirli kenarlara yol açar. Bu rehberde farkın nereden geldiğini, hangi görsel türü için hangisini seçeceğini ve dönüştürürken nelere dikkat edeceğini anlatıyoruz.
Temel fark: kayıplı ve kayıpsız
JPG (JPEG) kayıplı bir formattır. Görüntüyü 8 × 8 piksellik bloklara böler ve insan gözünün zor fark ettiği ayrıntıları, özellikle ince renk farklarını atarak dosyayı küçültür. Kalite ayarı, ne kadar bilginin atılacağını belirler. Fotoğraflarda bu yöntem çok başarılıdır: yumuşak geçişlerde ve doğal dokularda kayıp göze çarpmaz.
PNG kayıpsızdır. Her pikselin rengini birebir saklar ve dosyayı, ZIP dosyalarında da kullanılan DEFLATE yöntemiyle sıkıştırır. Açıp kaydettiğinde tek bir piksel bile değişmez. Bu sıkıştırma, aynı rengin tekrarlandığı geniş düz alanlarda çok verimlidir; ama her pikselin biraz farklı olduğu fotoğraflarda pek işe yaramaz.
Şeffaflık
PNG, piksel başına şeffaflık (alfa kanalı) destekler: bir logo herhangi bir zemine yumuşak kenarlarla oturabilir, yarı saydam gölgeler korunur. JPG'de şeffaflık yoktur; şeffaf alanlar kaydedilirken bir renkle doldurulur.
Bu yüzden şeffaf arka planlı bir PNG'yi JPG'ye çevirirken bir arka plan rengi seçmen gerekir. PNG → JPG aracında bu renk varsayılan olarak beyazdır ve renk seçiciyle değiştirilebilir. Örneğin görseli koyu renkli bir sayfada kullanacaksan zemini o sayfanın rengine eşitlemek, kenarlarda beyaz bir hare oluşmasını önler.
Hangi görsel için hangisi?
| Görsel türü | Önerilen format | Neden |
|---|---|---|
| Telefon veya kamera fotoğrafı | JPG ya da WebP | Kayıplı sıkıştırma fotoğrafta çok daha küçük dosya verir |
| Ekran görüntüsü, arayüz, tablo | PNG | Keskin kenarlar ve yazılar bozulmadan kalır |
| Logo, simge, düz renkli grafik | PNG, vektörse SVG | Az renk, keskin kenar ve çoğu zaman şeffaflık gerekir |
| Yazı içeren görsel, infografik | PNG | JPG harflerin çevresinde lekeler oluşturur |
| Şeffaf arka planlı ürün görseli | PNG ya da WebP | JPG şeffaflığı desteklemez |
| Başvuru formuna yüklenecek fotoğraf | JPG | Hem küçük hem her sistemde kabul edilir |
| Düzenlemeye devam edeceğin ara dosya | PNG | Her kayıtta kalite kaybı olmaz |
JPG'nin yazılardaki sorunu, keskin siyah beyaz geçişlerin JPEG sıkıştırmasını en çok zorlayan şey olmasından kaynaklanır. Harflerin çevresinde titrek, kirli lekeler oluşur ve kalite düştükçe bu belirginleşir. Aynı ekran görüntüsü PNG olarak hem tertemiz kalır hem de çoğu zaman makul bir boyutta olur, çünkü geniş düz renkli alanlar PNG'nin güçlü olduğu yerdir.
Karar vermek için üç soru
Tabloda olmayan bir görselle karşılaştığında kendine şu soruları sırayla sor:
- İçerik fotoğraf mı, çizim mi? Gerçek dünyadan bir görüntüyse JPG ya da WebP; ekrandan alınmış, çizilmiş ya da tasarlanmış bir görselse PNG yönüne git.
- Şeffaf alan gerekiyor mu? Görsel farklı renkli zeminlerde kullanılacaksa ve kenarları zemine karışmalıysa PNG ya da WebP seç; JPG bu soruda elenir.
- Dosya nereye gidecek? Başvuru formu ya da e-posta için uyumluluk öndedir, JPG güvenlidir. Web sitesi için boyut öndedir, WebP'yi düşün. Düzenlemeye devam edeceksen kayıpsız bir ara dosya, yani PNG, işini kolaylaştırır.
Çoğu durumda bu üç soru seni doğru formata götürür. Kararsız kaldığında iki formatta da kaydedip boyutu ve görünümü karşılaştırmak da pratik bir yoldur.
JPG'yi PNG'ye çevirmek neden işe yaramaz?
Sık karşılaşılan bir düşünce şudur: JPG kayıplı, PNG kayıpsız; o hâlde JPG'yi PNG'ye çevirirsem kalitesi artar. Artmaz. JPG kaydedilirken atılan bilgi geri gelmez. PNG'ye çevirdiğinde JPG'nin o anki hâlini, sıkıştırma kusurları dahil, birebir saklamış olursun.
Üstelik dosya genellikle büyür; telefon fotoğraflarında birkaç kat büyüme olağandır. Çünkü PNG, JPG'nin bıraktığı küçük gürültüleri de önemli bilgi sayıp kayıpsız saklamaya çalışır.
JPG → PNG dönüşümünün anlamlı olduğu durumlar yine de var:
- Görseli düzenlemeye devam edeceksen ve her kayıtta yeni kayıp eklenmesini istemiyorsan.
- Sonradan şeffaf alan ekleyeceksen, örneğin arka planı başka bir programda sileceksen.
- Bir sistem özellikle PNG istiyorsa.
Bunların dışında fotoğrafı JPG olarak bırakmak daha mantıklıdır.
PNG'yi küçültmenin iki yolu
PNG dosyan gereğinden büyükse önce içeriğine bak:
- İçerik fotoğrafsa: JPG'ye ya da WebP'ye çevir. PNG → JPG aracı kazancı dosya başına gösterir; fotoğraf içeren PNG'lerde bu genellikle büyük bir küçülmedir.
- İçerik ekran görüntüsü, logo veya çizimse: PNG'de kal ama renk sayısını azalt. PNG küçült aracı renkleri 256, 128, 64, 32 veya 16 renklik bir palete indirir ve şeffaflığı koruyarak 8 bitlik (indeksli) PNG kaydeder. Titreşim (dithering) seçeneği renk geçişlerinde bantlaşmayı önler. Arayüz ekran görüntülerinde 256 renge inmek çoğu zaman gözle fark edilmez.
Renk azaltma da bir tür kayıptır; fotoğraflarda düşük renk sayılarında bantlaşma görünebilir. Bu yüzden ikinci yol az renkli grafikler içindir. İki yöntem de tarayıcında çalışır, dosyaların bir sunucuya yüklenmez.
JPG kalite ayarı hakkında kısa notlar
- 80–90 arası, çoğu fotoğraf için kalite ile boyut arasında dengeli bir aralıktır.
- 95'in üzeri dosyayı belirgin şekilde büyütür ama gözle görülen kazancı azdır.
- Aynı JPG'yi açıp tekrar tekrar kaydetmek her seferinde küçük bir kayıp ekler. Düzenleme yapacaksan orijinali sakla ve son kaydı bir kez yap.
Modern alternatif: WebP
WebP iki dünyanın arasında durur: hem kayıplı hem kayıpsız modu vardır ve şeffaflığı destekler. Kayıplı modda fotoğraflarda JPG'den genellikle daha küçük dosya verir; şeffaf ürün görsellerini de PNG'den çok daha hafif saklayabilir. Bugün güncel tarayıcıların tamamı WebP gösterir, ama bazı eski programlar ve başvuru formları hâlâ kabul etmeyebilir.
Web siten için düşünüyorsan WebP mi AVIF mi rehberi ayrıntıları anlatır; dönüştürmek için WebP'ye dönüştür aracını kullanabilirsin. Formatların özellikleri için PNG, JPG ve WebP sayfalarına göz atabilirsin.
Sık sorulan sorular
PNG dosyasını tekrar tekrar kaydedersem kalite düşer mi?
Hayır. PNG kayıpsız olduğu için kaydetme sayısı kaliteyi etkilemez. Yalnızca renk sayısını azaltan bir işlem, örneğin palete indirgeme, uygularsan görüntü değişir.
Şeffaf arka planlı logoyu hangi formatta kaydetmeliyim?
PNG en güvenli seçimdir. Logo bir vektör programında çizildiyse SVG olarak da sunabilirsin; SVG her boyutta keskin kalır. JPG ise şeffaflığı desteklemediği için arka plan bir renkle dolar.
Ekran görüntülerim neden çok büyük?
Ekran görüntüsünde fotoğraf veya yumuşak renk geçişleri varsa PNG büyük olur. Çoğunlukla düz arayüz içeriyorsa renk sayısını azaltmak dosyayı ciddi biçimde küçültebilir; fotoğraf ağırlıklıysa JPG'ye çevirmek daha etkilidir.
